Toelichting op de balans

Onder de vlottende passiva zijn de netto schulden, met een rente typische looptijd korter dan één jaar en de overlopende passiva opgenomen.

De post vlottende passiva onderscheiden we in:

Netto vlottende schulden

De kortlopende schulden per 31 december 2025, respectievelijk 31 december 2024 bestaan uit:

De verschuldigde loonheffing betreft de afdracht over de maand december 2025.

Overlopende passiva

Onder de overlopende passiva zijn opgenomen: verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen. Hierbij is er een uitzondering op jaarlijks terugkerende 'arbeidskosten-gerelateerde verplichtingen' van vergelijkbaar volume, de van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren en overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen.

Nog te betalen bedragen
De nog te betalen bedragen aan het Rijk betreffen onder andere BBZ (Bijzondere Bijstand Zelfstandigen) € 158.000, TOZO € 31.000 en terug te betalen teveel ontvangen algemene uitkering jaar 2025 € 388.000.

De nog te betalen bedragen betreft onder andere de over 2025 nog te betalen rente van opgenomen langlopende geldleningen, de zogenaamde transitorische rente ad € 589.000. Ook gaat het om de verplichting Dijkversterkingsproject van € 697.000 aan Waterschap Rivierenland en diverse verplichtingen Jeugd/Wmo € 63.000 . Ten slotte diverse verplichtingen overeenkomsten initiatieven van derden € 176.000.

De doorschuif BTW van Werkzaak Rivierenland en Regio Rivierenland zijn eveneens onder de nog te betalen bedragen opgenomen voor een bedrag van € 120.000. Verder staan er nog veel facturen open per balansdatum die betrekking hebben op het afgelopen boekjaar.

Vooruit ontvangen middelen overheden
De in de balans opgenomen voorschotbedragen die we van de Nederlandse overheid kregen hebben een specifiek bestedingsdoel. Deze zijn ter dekking van de volgende begrotingsjaren. We kunnen deze bedragen als volgt specificeren:

Opruimen Explosieven
In het verleden ontvingen we via het gemeentefonds middelen voor de kosten rond het opsporen van conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Deze middelen zijn bedoeld voor onderzoek naar en ruiming van conventionele explosieven. Als bevoegd gezag in het kader van openbare orde en veiligheid, zetten we deze derdengelden in waarvoor het is bedoeld.

Op 27 januari 2022 is door de gemeenteraad van Neder-Betuwe het Erfgoedbeleid vastgesteld. Hieruit vloeit nog een aantal werkzaamheden voort waarvoor middelen nodig zijn. In de begroting van het Erfgoedbeleid is een gedeelte van het budget derdengelden Explosieven ter dekking ingezet. De resterende middelen zijn in 2025 vrijgevallen ten gunste van de exploitatie.

VVE gelden (onderwijsachterstandenbeleid)
Het landelijk beleid en de specifieke uitkering onderwijsachterstanden kent een periode van vier jaar. De looptijd van het huidige tijdvak eindigt per 31 december 2026. Niet-bestede bedragen mogen we jaarlijks ongelimiteerd reserveren binnen het genoemde tijdvak.

In de vorige beleidsperiode ontvingen we een bedrag ter hoogte van de helft van de ontvangen uitkering. Dit bedrag namen we mee naar de huidige beleidsperiode.

De ontvangsten voor deze regeling waren € 1.110.000 en de bestedingen € 881.000. Het saldo per 31 december 2025 bestaat uit het saldo op 31 december 2024 (€ 586.385) plus het restant van 2025 (€ 228.601).

Sanering Geluid
Na de invoering van de Omgevingswet komen veel minder woningen in aanmerking voor geluidsreducerende maatregelen dan in 2020. Om ervoor te zorgen dat de woningen daarvoor straks nog in aanmerking komen, heeft de ODR een geluidsaneringsprogramma ingediend.

De ODR stelt met deze voorbereidingssubsidie het saneringsprogramma (planfase hoe je het gaat doen) vast. Vervolgens wordt op basis van dit programma een aanvraag ingediend voor de uitvoeringskosten. De kosten van de voorbereiding worden gedekt uit deze subsidie. Bij de aanvraag voor de uitvoeringskosten wordt de voorbereidingssubsidie ambtshalve vastgesteld. De uitvoeringssubsidie wordt afzonderlijk vastgesteld na afronding van de uitvoering

Deze subsidieaanvraag is toegekend en de ODR handelt het af. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat kende hiervoor in 2020 een bedrag van € 38.700 als subsidie toe. In 2025 zijn er uitgaven gedaan voor een bedrag van € 405.

Nationaal Programma Onderwijs
Vanuit het Rijk hebben we een aantal jaren geleden middelen uit het Nationaal Programma 
Onderwijs (NPO) ontvangen. In 2025 hadden we nog een resterend bedrag van € 41.137 beschikbaar.

Deze middelen zijn besteed aan de continuering van de pilo,t gericht op een goede overgang van voorschool naar het basisonderwijs voor kwetsbare kinderen. Daarnaast hebben we deze middelen ingezet voor voorlichtingen op scholen aan ouders over onder meer sociaal-emotioneel welbevinden, middelengebruik en veilig omgaan met social media. Dit deden we in samenwerking met het Diaconaal Platform.
In totaal onttrokken we in 2025 € 41.137 uit derdengelden Nationaal Programma Onderwijs ter 
dekking van deze kosten.

Woonwagenstandplaatsen
In het gemeentelijk woonwagenbeleid is vastgelegd dat de gemeente voornemens is om standplaatsen toe te voegen. De gemeente wil een bestaande woonwagenlocatie aan ’t Erf in Dodewaard uitbreiden. Ook is de gemeente van plan om twee nieuwe locaties te realiseren.

Hiervoor zijn in 2025 locaties in Echteld en Opheusden onderzocht en bij beide locaties zijn belemmeringen ontdekt. Geluid in Echteld en een spuitzone in Opheusden. In 2026 moet beslist worden hoe we hiermee verder gaan. De uitgaven van  € 5.000 voor de onderzoeken zijn uit deze derdengelden betaald.

Tijdelijke Onderwijshuisvesting
De Regeling specifieke uitkering tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden is gericht op het beschikbaar stellen van tijdelijke onderwijshuisvesting voor leerplichtige ontheemde jongeren uit Oekraïne. Het gaat hierbij alleen om kosten die daadwerkelijk gemaakt zijn in de periode van 31 maart 2022 tot en met 31 juli 2023. In 2023 is een uitkering van € 48.000 vrijgevallen ten gunste van de exploitatie. De uitvoering en uitgaven waren in 2023. Hiervan is € 1.562 niet besteed. De terugbetaling aan het Rijk ad. € 1.562 heeft in 2025 plaatsgevonden.

Energiebesparende maatregelen
In 2022 stelde het Rijk middelen beschikbaar voor het nemen van energiebesparende maatregelen tegen energiearmoede. We ontwikkelden een aanpak om bij inwoners thuis advies te geven.

De stand van de derdengelden voor de Specifieke uitkering (SPUK) Aanpak Energiearmoede (SiSa-regeling J55) bedroeg per 1 januari 2025 € 376.314.

In 2025 is via het Energieloket voor een bedrag van € 201.735 besteed aan energiebesparende maatregelen bij huishoudens die te maken hebben met energiearmoede. Hierdoor bedraagt de stand van de derdengelden per 1 januari 2026 € 174.579. De middelen zijn door het Rijk in 2022 beschikbaar gesteld via de SPUK Aanpak Energiearmoede. De bestedingstermijn voor deze middelen is door het Rijk verlengd tot en met 31 december 2027. Niet-bestede middelen dienen na afloop van de regeling te worden terugbetaald aan het Rijk.

Inburgering en Onderwijsroute
De gemeente kreeg in 2025 middelen voor inburgeringsvoorzieningen via twee beschikkingen van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. In totaal gaat het om een voorschot van € 524.000. De beschikbaar gestelde middelen voor de Onderwijsroute zijn in 2025 volledig benut en de middelen voor de overige inburgeringsvoorzieningen gedeeltelijk. Totale bestedingen over jaar 2025 waren € 216.000. We maken in 2026 en 2027 nog kosten voor deze voorzieningen. Dit, omdat de inburgeringstrajecten gemiddeld drie jaar in beslag nemen.

In 2025 hebben er onttrekkingen plaatsgevonden naar aanleiding van de vaststelling van de definitieve uitkeringen over 2023 en 2024. In totaal gaat het om een bedrag van € 360.878. De verantwoording vindt plaats via de SISA-verantwoording die onderdeel is van de jaarstukken.
In totaal staat er per balansdatum een bedrag van € 621.726 om te besteden aan Inburgering (Inburgeringsvoorzieningen € 612.456 - en Onderwijsroute € 9.270).

Subsidie Verkeer en vervoer
In 2022 is er een bedrag van € 141.826  ontvangen van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Deze middelen kunnen we inzetten tot en met 31 december 2027 voor stimulering van verkeersveiligheidsmaatregelen. In 2025 waren er geen uitgaven. De gelden zijn aangevraagd voor projecten die gepland zijn vanaf eind 2025.

Brede SPUK  
In 2025 ontvingen we in totaal € 485.005 van het Rijk voor de Brede SPUK/GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). Dit jaar mochten we geen overgebleven middelen van het jaar daarvoor gebruiken, dus dit was het bedrag dat we konden besteden aan de uitvoering van GALA.

Het GALA beoogt een beweging naar de voorkant: meer preventie en gezondheidsbevordering, en minder leefstijl-gerelateerde ziekten en curatieve zorg. Een bedrag van € 64.000 aan SPUK-middelen is in 2025 niet besteed. Hiervan mogen we € 48.500 bij de 1e bestuursrapportage 2026 overhevelen om toe te voegen aan de middelen van 2026. De rest moeten we bij de 'eindafrekening' in 2027 terugbetalen aan het Rijk, samen met de andere brede SPUK-middelen die gedurende de looptijd van de regeling niet besteed zijn.

Compensatieregeling SPUK Sport
De huidige SPUK regeling (BTW-compensatie voor de sportgerelateerde gemeentelijke uitgaven) is van toepassing tot en met 2026. Ultimo 2024 stond er nog een bedrag terug te betalen aan het Rijk van 40.504. De afwikkeling hiervan heeft plaatsgevonden in het afgelopen jaar.

De toekenning voor het jaar 2025 € 187.084 is verantwoord op deze derdengeldenrekening. Ultimo 2025 is dit bedrag verantwoord binnen diverse exploitatiebudgetten.

Duurzaamheid CDOKE
In 2023 hebben we € 1.189.588 toegekend gekregen voor de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). De uitkering van deze middelen vindt gefaseerd plaats in de komende jaren. Het doel van deze meerjarige regeling is om de capaciteit (bemensing) te vergroten bij decentrale overheden. Dit, voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid.
De stand van de derdengelden met betrekking tot de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) bedroeg per 1 januari 2025 € 478.996.

In 2025 is op basis van de afgegeven beschikkingen door het Rijk een bedrag van € 762.633 ontvangen. De uitgaven die in 2025 ten laste van deze middelen zijn gedaan bedragen € 277.023.

Hierdoor bedraagt de stand van de derdengelden CDOKE per 31 december 2025 € 964.606. De middelen zijn bestemd voor het vergroten van de uitvoeringscapaciteit voor klimaat- en energiebeleid. Voorschotten mogen worden besteed in de twee kalenderjaren volgend op het jaar van uitbetaling.

Landelijk Isolatieprogramma (LIAK)
In 2023 kregen we € 561.869 beschikt voor de uitvoering van de regeling Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie. In 2023 zijn regionale afspraken gemaakt over de gezamenlijke uitvoering van het NIP (=Nationaal Isolatie Programma) LIAK door het Energieloket Rivierenland.

De stand van de derdengelden voor de Specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie (Nationaal Isolatieprogramma – LIAK) bedroeg per 1 januari 2025 € 1.312.695.

In 2025 is via het Energieloket Rivierenland € 237.176 besteed aan isolatiemaatregelen. Daarnaast is in 2025 van RVO € 609.490 ontvangen voor de derde tranche van het Nationaal Isolatieprogramma. Hierdoor bedraagt de stand van de derdengelden per 31 december 2025
 € 1.685.009.

De middelen zijn door het Rijk beschikbaar gesteld via de SPUK Lokale Aanpak Isolatie (SiSa J94) voor de uitvoering van het Nationaal Isolatieprogramma. De activiteiten van de 1e tranche dienen uiterlijk 31 december 2026 te zijn afgerond. Voor eventueel niet-bestede middelen geldt een verrekening met een volgende tranche of een terugbetalingsverplichting aan het Rijk.

Voorschoolse educatie
Vanuit het Rijk ontvingen we voor de periode 1-8-2022 t/m 31-12-2023 € 369.000 voor het bieden van voorschoolse educatie aan Oekraïense peuters. Om deze middelen in te kunnen zetten, moesten we volledig voldoen aan de eisen die gelden voor de regeling Onderwijsachterstandenbeleid. Omdat we binnen onze gemeente zoveel Oekraïense peuters opvangen, met name in het weeshuis, is het niet gelukt om voorschools aanbod te realiseren voor deze grote groep peuters. Er zijn verschillende activiteiten voor de peuters georganiseerd. Deze konden we alleen niet bekostigen vanuit de Rijksmiddelen. Om deze reden heeft het Rijk alle middelen teruggevorderd. De afwikkeling hiervan heeft in 2025 plaatsgevonden.

Duurzaam maatschappelijk vastgoed
In 2024 is een tweetal bedragen ontvangen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor verduurzaming Verenigingshal De Leede Kesteren ( € 296.412) en gymzaal Kesteren ( € 21.663).
We kennen de middelen toe voor het uitvoeren van maatregelen voor verduurzaming. De maatregelen moeten binnen drie jaar worden gerealiseerd. De niet-bestede middelen moeten worden terugbetaald. Er zijn in 2025 geen mutaties geweest.

Bibliotheekvoorzieningen
Voor de verhuizing van de bibliotheek in Dodewaard is gebruik gemaakt van de Eenmalige specifieke uitkeringen lokale bibliotheekvoorzieningen 2023-2024 (SPUK Bieb). Vanuit het Rijk is
€ 104.000 beschikbaar gesteld om een sterke bibliotheekvoorziening te creëren in het te bouwen multifunctioneel centrum (MFC) in Dodewaard. De uitbetaling aan de bibliotheek heeft in 2025 plaatsgevonden.

Eigen bijdrage Oekraïners
Deze middelen betreffen opgelegde eigen bijdragen die nog niet zijn geïnd per balansdatum. Wanneer deze bijdragen zijn ontvangen in 2026 worden deze gelden terugbetaald aan het Ministerie van Asiel en Migratie.

Specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030
In 2025 is er een bedrag van € € 318.926 ontvangen van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Deze middelen kunnen we inzetten tot en met 31 december 2028 voor stimulering van verkeersveiligheidsmaatregelen. In 2025 waren er geen uitgaven. De gelden zijn aangevraagd voor projecten die gepland zijn vanaf eind 2025.

Landschap Schatkist
De subsidieaanvraag voor dit uitvoeringsprogramma is in 2020 beschikt door de provincie.
De volgende projecten maken deel uit van dit programma: het versterken van het vrijwilligersnetwerk in het landschap, de ontwikkeling van het Spanjaardspad (Klompenpad XL) dat de diverse klompenpaden in onze gemeente aan elkaar koppelt, het opwaarderen van wielen/kolken, het realiseren van een Wielenfietsroute langs de wielen/kolken en het versterken van de binnen de gemeente gelegen verdedigingslinies. Dit programma loopt door tot 30 juni 2026.  
In 2025 ontvingen we geen subsidie van provincie Gelderland in het kader van bovengenoemde beschikking. Van 2020 tot en met 2024 is jaarlijks € 16.125 door de provincie overgemaakt aan de gemeente. Dat is in totaal 80% van de totale subsidie. Het resterende subsidiebedrag wordt bij afronding van het programma op basis van de eindrapportage/afrekening overgemaakt (in 2026).

In 2025 zijn er uitgaven gedaan voor een bedrag van € 18.000 en dat heeft geleid tot een vrijval van dit bedrag in de jaarstukken 2025.

Uitvoeringsprogramma ‘Landschap en Biodiversiteit'
De subsidieaanvraag voor dit uitvoeringsprogramma is in 2024 beschikt door de provincie.
In 2025 ontvingen we € 91.018 van provincie Gelderland voor het investeren in het netwerk van groene vrijwilligers in de gemeente, versterken en beleefbaar maken van de historie in het landschap, versterken van landschap en biodiversiteit én bevorderen van kennis over biodiversiteit bij inwoners. Dit project loopt van 1 januari 2025 tot en met 31 december 2028.
In het kader van bovengenoemde beschikking is 80% van de verleende subsidie als voorschot uitbetaald aan de gemeente. Het resterende subsidiebedrag wordt bij afronding van het programma op basis van de eindrapportage/afrekening overgemaakt (in 2029).

Integraal Zorgakkoord (IZA)
In 2022 is het Integraal Zorgakkoord (IZA) ondertekend door overheden en zorgpartijen. Dit deden ze om zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Hierop is in 2023 per regio in Nederland een regiobeeld en regioplan opgesteld. Daarin staan meerjarige doelstellingen en afspraken tussen de betrokken partijen. Om de plannen te realiseren zijn voor iedere regio middelen via een specifieke uitkering (SPUK) ter beschikking gesteld. De hoogte hiervan is vastgesteld door het Rijk.

De ontvangsten voor deze regeling waren € 146.000 en de bestedingen € 128.000. Per balansdatum staat er nog een bedrag terug te betalen over het jaar 2023 van € 48.408. Daarnaast is er nog een bedrag terug te betalen over jaar 2025 wegens niet-bestede middelen over jaar 2025 van € 18.000.

Delta Plan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA)
Het doel van deze tijdelijke regeling is door middel van het verstrekken van specifieke uitkeringen decentrale overheden in staat te stellen tot het versneld uitvoeren van kosteneffectieve maatregelen en voorzieningen die bijdragen aan het voorkomen of beperken van wateroverlast of het beperken van de gevolgen van droogte of overstromingen in hun werkregio.

De aanvraag van deze middelen is vanuit Regio Rivierenland gedaan. Gemeente Neder-Betuwe heeft in 2024 een bedrag van € 184.146 ontvangen om in te zetten voor het Dokter M. van Drielplein in Ochten. Ochten is gevoelig voor wateroverlast en hittestress. Gelegen aan de Waal met zijn fluctuerende waterstanden is het gevoelig voor kwel op de locaties waar de kleilaag in de ondergrond onvoldoende dik is. Binnen de bebouwde kom zijn grote oppervlakten verharding aanwezig waardoor wateroverlast ontstaat tijdens hevige regenval, verdroging tijdens droge periodes en hittestress tijdens warme dagen. Gemeente Neder-Betuwe, Waterschap Rivierenland en de burgers/ondernemers van Ochten zien mogelijkheden om het Dokter M. van Drielplein en directe omgeving weerbaarder te maken tegen het veranderende klimaat. Daarbij is de doelstelling om naast een robuuster riool- en drainagestelsel ook maatregelen toe te passen voor het bergen en (her)gebruiken van regenwater voor andere doeleinden zoals het bewateren van beplanting en daarmee het verkoelen van het nieuwe plein. In combinatie met mogelijke extra vergroening op het plein moet het plein en de omgeving in staat zijn de afwateringsproblemen op te lossen waarbij er ook een meer groen, duurzaam en klimaatadaptieve inrichting is gerealiseerd.

In 2025 zijn er geen uitgaven geweest. De werkzaamheden zijn in uitvoering en de verwachting is dat in 2026 de middelen ingezet worden.

Subsidie ZonMW
In 2024 is er een subsidie ontvangen en verleend door ZonMW en is bedoeld voor het project Herinrichten Beweeg- en ontmoetingspark Neder-Betuwe. Er is een voorschot ontvangen van  € 32.000. De subsidie beoogt een impuls te geven bij het verbeteren van een gezonde leefomgeving (Gezonde Leefomgeving vanuit een Integrale Aanpak (GLIA)). Het is echter niet gelukt om het doel van de subsidie in 2025 uit te voeren, waardoor het bedrag terugbetaald zal moeten worden aan ZonMW.

Dorpendeal
Ultimo 2025 is er een beschikking en betaling ontvangen van Provincie Gelderland voor het project Dorpendeal. De ontvangst van € 320.000 is gestort in deze derdengeldenrekening. De besteding van de middelen moet zijn gedaan in de periode van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2028.