Iedereen toegang tot publieke informatie
Vanaf 1 mei 2022 geldt in Nederland de Wet open overheid (Woo). De Wet open overheid heeft als doel de overheid transparanter te maken. Overheidsinformatie moet voor iedereen beter toegankelijk worden, makkelijk vindbaar zijn en uitwisselbaar zijn. De wet geeft iedereen het recht op toegang tot publieke informatie. Dit betekent dat gemeenten en andere overheden meer informatie actief openbaar moeten maken. De Wet open overheid draagt bij aan onze ambitie om een open, duidelijke en betrouwbare overheid te zijn.
De Woo en de begroting en de verantwoording
Volgens artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet open overheid (Woo) moeten bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens voor de uitvoering van deze wet. Daarnaast moeten we in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Dit artikel is bedoeld om een impuls te geven aan de actieve openbaarheid. Bestuursorganen moeten in hun begroting en verantwoordingsverslag aangeven hoe zij rekening houden met de bepalingen uit de Woo.
Daarnaast moeten gemeenten de openbaarheidsparagraaf van de Woo in de begroting en jaarrekening opnemen in een afzonderlijke paragraaf, net zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV genoemde paragrafen.
De paragraaf ‘Wet open overheid’ moet op basis van artikel 3.5 van de Wet open overheid ten minste bestaan uit:
- beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet;
- gerealiseerd beleid in relatie tot de beleidsvoornemens.
Actieve en passieve openbaarmaking
De Woo bestaat uit twee pijlers:
- De actieve openbaarmaking. De actieve openbaarmaking bestaat uit twee delen:
a. We maken proactief en tijdig allerlei soorten informatie openbaar (zoals bestuursstukken, vergunningen, klachten, jaarverslagen en organisatiegegevens).
b. We brengen onze informatiehuishouding verder op orde, zodat informatie makkelijker en beter ontsloten kan worden.
Wij streven ernaar om zoveel mogelijk informatie actief te publiceren, zodat deze direct toegankelijk is voor inwoners, bedrijven en andere geïnteresseerden.
- De passieve openbaarmaking: dit gaat over de afhandeling van informatieverzoeken, vergelijkbaar met de voormalige Wet openbaarheid van bestuur (Wob).
Actieve openbaarmaking
De Wet open overheid (Woo) verplicht overheden om bepaalde informatie uit zichzelf openbaar te maken. Het gaat om verschillende soorten informatie, zoals wetten, besluiten en onderzoeksrapporten. Deze verplichting wordt stap voor stap uitgebreid.
Een deel van deze informatie wordt inmiddels standaard openbaar gemaakt. Denk hierbij aan regelgeving, algemene besluiten, informatie over de organisatie en werkwijze, contactgegevens en vergaderstukken en verslagen. Ook worden al langer diverse documenten openbaar gemaakt via de website en landelijke platforms, zoals informatie over de organisatie, besluiten en regelingen. Daarnaast is er een openbaarmakingsplatform waar onder andere afgehandelde Woo-verzoeken worden gepubliceerd.
De komende periode wordt verder gewerkt aan het uitbreiden van de actieve openbaarmaking, zodat steeds meer informatie voor iedereen toegankelijk wordt.
Passieve openbaarmaking
Op de website van gemeente Neder-Betuwe is een aparte informatiepagina opgenomen over de Woo. Hierdoor is voor inwoners duidelijk hoe zij informatie kunnen vinden, waar zij terecht kunnen als dit niet lukt en hoe zij een Woo-verzoek kunnen indienen. Het proces voor het indienen en afhandelen van Woo-verzoeken is ingericht en wordt continu verbeterd.
In 2025 hebben wij 44 verzoeken op grond van de Woo ontvangen en afgehandeld. De omvang en complexiteit van deze verzoeken nemen toe en er wordt steeds vaker gebruikgemaakt van de Woo door burgers en andere partijen.
Het anonimiseren van documenten en het zorgvuldig verzamelen van de gevraagde stukken vraagt veel inzet van ambtenaren. Bij het lakken van documenten wordt gebruikgemaakt van EData. Dit programma doet een eerste voorstel voor welke gegevens gelakt moeten worden. Ambtenaren moeten deze voorstellen echter altijd controleren en waar nodig zelf aanvullen of aanpassen. Dit maakt het proces weliswaar efficiënter, maar het blijft een extra taak die bij alle betrokken ambtenaren wordt belegd en die veel tijd kost.
Het is verplicht een contactfunctionaris aan te wijzen die burgers, journalisten en andere geïnteresseerden helpt bij het vinden van openbare informatie, ook zonder dat een formeel Woo-verzoek nodig is. Binnen de gemeente is deze functie belegd en wordt deze gecombineerd met de coördinatie van Woo-verzoeken en de verdere ontwikkeling van actieve openbaarmaking.
Door aan de voorkant zoveel mogelijk informatie actief openbaar te maken, wordt beoogd het aantal Woo-verzoeken te beperken. Hiermee wordt de druk op de organisatie verminderd en kan efficiënter worden gewerkt aan transparantie en dienstverlening.